سیدعلی عباس محدث
در ۱۷ مرداد ماه سال ۱۳۷۷، هشت دیپلمات سیاسی کشورمان به همراه محمود صارمی خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی، در شهر مزارشریف افغانستان به دست گروهک جنایتکار طالبان، به شهادت رسیدند. از آن تاریخ، ۱۷ مرداد هر سال را به نام روز خبرنگار، در تقویم رسمی کشور ثبت و گاهاً از برخی خبرنگاران تجلیل می کنند.
اصالت موضوع و نفس قضیه بسیار زیبا است و باید از کسانی که شأن و منزلت خبرنگاران را پاس می دارند، تشکر کرد. اما این تمام ماجرا نیست. به قول فرخی یزدی، مبادا روزی نام ملتی به خاطر آشفتگی «اصحاب قلم» از قلم بیفتد!… و این یک هشدار است که خبرنگاران را در یابید. نه به خاطر منافع شخصی و سیاسی و ارتقاء شغلی تان، بلکه به دلیل جایگاه رفیع و شأن بالای این حرفه.
این رفعت و شأنیتِ خبرنگار، همان مفهوم گُنگ و مجهول معادلۀ عقلانیت در نظام مدیریتی، سیاسی و حتی قضایی جامعه است. خبرنگاری که آبرو می گذارد تا مردم آبرومند زندگی کنند، برای مردم جان می دهد تا غاصب، جایگزین عادل نشود، و تریبون آزاد و تبیین کنندۀ هدف می شود تا مسئولان بدانند که ملزم به«وَإِذَا حَکَمْتُمْ بَیْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ» هستند و دیگر نگاه به دوست و فامیل و جناح و قبیله، معنایی ندارد، شایسته ملامت نیست. خبرنگاری که تنها یک خودکار و چند صفحۀ کاغذ سفید در دست دارد و حتی در بازی، مغلوب سنگ و قیچی است، یعنی مقتدرترین رکن بی سلاح و مزد و مقام جامعه است. این قلم، اصالتاً برای گناه آفریده نشده است که با شلاق و زندان و ارعاب، محکوم شود. خبرنگار، زره و سنگر و محافظی ندارد که در مقابل گلوله و شمشیر و نیزه، مقاومت کند.
کسانی که با فلش دوربین های خبرنگاران اعتبار می گیرند و منزلت و مقام شان، به مرحمت قلم، به مردم معرفی می شود، آیا ضرورت تحلیل را می فهمند؟
کسانی که جلوی دوربین خبرنگاران، ژست ریاست می گیرند و وظایف ذاتی دستگاه خود را به غلط، به عنوان عملکرد و برنامه مدیریتی شان، بر سر مردم می کوبند، آیا از لزوم تبیین می دانند؟
آنهایی که با ادبیات کتابی و گاهی عامیانه، کارکردهایی را که هرگز نمی شناسند، به عنوان برنامه، معرفی می کنند، آیا از مفهوم نقد آگاهند؟
پس، آقای مدیری که برای سرپوش گذاشتن بر تخلفات مدیریتی و اداری خود و همراهان، علیه خبرنگاران طرح دعوی نموده ای، امروز روز خبرنگار است. لطفاً شما تبریک نگوئید!
آقای مدیری که برای فرار از واقعیت، سیاه نمایی کرده و در حالی که می دانی تنها مرجعی که قبل از دستگاه های متولی، قلم بر ضعف و ضعیف کشی تو نهاده است، خبرنگار است، تو هم روز خبرنگار را تبریک نگو!
جناب مسئولی که فهم تو از پاسخگویی به نقد و تحلیل و تبیین و تفسیرهای خبرنگاران، شکایت قضایی و عموماً طرح «تشویش اذهان عمومی» است، تو نیز نباید روز خبرنگار را تبریک بگویی!
آقای قاضی که نمی دانی یا نمی خواهی بپذیری که خبرنگاران، مجریان اجتماعی و فرهنگی دستگاه قضایی هستند و بجای درخواست ادله های عدم فساد و تضییع حقوق و توزیع نابرابر خدمات از مدیران، قلم خبرنگار را محکوم می کنی، شما هم حق نداری روز خبرنگار را تبریک بگویی!
مدیرانی که فرق رسانه با فضای مجازی، خبرنگاران خودی را با معاندین نظام اسلامی، منتقدین فضای مدیریتی را با مخالفین اصلاحات اداری و اجتماعی نمی دانید، نباید خود را محقِ به تبریک روز خبرنگار بدانید!
مگر خبرنگار در بایگانی ها و آرشیوهای مالی و اداری دستگاهای دولتی هستند، یا خبرنگاران می توانند در دستگاهای دولتی جاسوس بگیرند که نسبت به اخبار منتشرۀ آنها، مؤاخذه و محکوم می کنید؟
خبرنگار، سرفصل مسائل، راهنمای حرکت به سوی اصلاحات، امین و هادی و رسول مردم، همراهِ مدیران پاکدست، سخنگوی خدمات ارزنده به مردم و بالاخره خبرنگار، چراغ روشنگری و اتاق شیشه ای مسئولان است که شأن هیچ کس را آرزو نمی کند، هرکسی مفتخر به عنوان خبرنگار نمی شود و به تبر و دشنه و تحکم و دستور هیچ کس نیز، خسته و درمانده و محکوم نمی شود.
خبرنگار، را شغلی پر درآمد و حتی جزء اقشار متوسط جامعه از نظر مالی تصور نکنید. بی دفاع ترین مدافعِ اقشار مختلف جامعه، خبرنگار، و مهمترین سرمایه و پشتوانۀ خبرنگار نیز مردم هستند. در تمامی جوامع، وقتی که مسئولان، حاکم و والیِ ظالم می شوند، تنها پناه مردم، خبرنگار است. در روزهایی که مردم، صدایشان در زیر چکمه هایِ بی عدالتیِ مسئولان به هیچ جایی نمی رسد، این خبرنگار است که فریاد ملت شده و دادگران عادل را به دادخواهی می خواند. خبرنگار، استخوانی در گلوی حاکمان مستبد، شمشیری بر گردن رهبران دیکتاتور، محکمه ای برای سیاستمدار انحصارطلب، برهم زنندۀ تصمیمات جریانها نفاق و در یک نگاه، موتور حرکت تاریخ برای نسل ها است. از طرفی نیز، خبرنگار را باید تحلیل گر نُرم های اجتماعی، راهبردهای سیاسی، نابرابریهای اقتصادی و مسائل فرهنگی است. تبیین کنند، او را باید انتقال دهندۀ رسالت الهی، مُعرف خادمان عادل و مشاورِ دادگر وارسته ای برای مردم و حکومت های مردم محور بدانیم. اگر خبرنگاری تحلیلی را می نویسد یا مطلبی را منتشر می کند، یقین بدانید که سخنش، فریادِ بخشی از مردمی است که از دستگاههای اجرایی، مسندهایی که بر آن نشسته اید و از اقتداری که در وجودتان احساس می کنید، ترس دارند، گله مند بوده و خواهان عدالت هستند. پس چرا صدای مردم باید پاسخگو و محکوم باشد؟
خبرنگاری که از جذب نیروهای سفارشی در فلان دستگاه قلم می زند، آیا خودش باید قانون جذب، علت جذب و زمان بکارگیری و حتی چگونگی واگذاری مسئولیت به افراد ناکارآمد و ناتوان را ارائه بدهد؟
خبرنگاری که افشای سؤالات آزمون ها، دخالت در واگذاری مسئولیت ها، ترک تشریفات غیرقانونی در انجام مناقصات، سهل انگاری مجریان در کیفیت خدمات قابل ارائه به مردم، استفاده از مقام و مناصب توسط مدیران، انتصاب های غیرقانونی و ناعادلانه در مسئولیت های حساس مدیریتی، و دهها موضوع دیگری که هر روز در رسانه ها منتشر می کنند، جرم نکرده، دروغ ننوشته و تشویش اذهان ننموده اند، بلکه فریاد قرآن برای اجرای عدالت، احترام به انسانیت و تعالی حاکمیت اصیل اسلامی و جمهوری نظام هستند.
پس شماهایی که در قدرت هستید و جرأت شنیدن سخن مولا علی(ع) در پاکدستی مسئولان و نوکری برای مردم را ندارید، نباید روز خبرنگار را تبریک بگوید که اگر گفتید هم، دروغ محض است.
شمایی که آزادی رسانه و بیان را فقط به حرف قبول دارید و از زیر سایۀ اقتدار قلم، فرار می کنید، ۱۷ مرداد را تبریک نگویید که سخن تان توهین به مردم است.
اما، آنجایی که مسئولان متدین و خداترس، گوش و چشم خود را به جوهرهای فراوانِ قلمِ خبرنگاران، بدهکار کرده اند، تبریک شان صادقانه و صدق کلام شان، بر جانِ قلم ها می نشیند.
آنجایی که قلم به احترام سوگندی که خداوند بر آن دارد، دارای آزادی بیان و صالح به مطالبه گری شناخته می شود، مدیران او را چشم، مردم او را هادی، جامعه او را رهبر، و تاریخ از تحریف و انحراف مصون می شود.
ضمن تبریک ۱۷ مرداد و روز خبرنگار به تمامی خبرنگاران و اهالی رسانه و مطبوعات، که شجاعانه می نویسند، دلاورانه می گویند و صادقانه پای مردم ایستاده اند، یاد خبرنگاران شهید را گرامی می دارم و دست پرتوانِ صاحبان قلم و اندیشه، که آبروی خود را سپرِ مردم نموده تا آزاد باشند و آزادیشان را مطالبه می کنند، بوسه می زنم.
جان نباشد جز خبر در آزمون هر که را افزون خبر جانش فزون