سفر اخیر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به این استان، اگرچه با محوریت توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، حمایت از نخبگان و تقویت زیرساخت‌های فناورانه انجام شد، اما همچنان پرسش‌های مهمی درباره میزان اثرگذاری این برنامه‌ها بر منافع عمومی مردم استان مطرح است؛ موضوعی که مهران کهوائی‌نژاد، کارشناس تخصصی و فعال زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور، در گفت‌و‌گو با خبرنگار تابناک، به تحلیل آن پرداخته است.

تمرکز بر نخبگان؛ حلقه مفقوده منافع عمومی

کهوائی‌نژاد با اشاره به اینکه بخش عمده برنامه‌ها و مصوبات این سفر بر جامعه دانشگاهی، پژوهشگران، شرکت‌های دانش‌بنیان و اعضای هیئت علمی متمرکز بوده است، اظهار کرد: در کوتاه‌مدت، دامنه اثرگذاری مستقیم این اقدامات محدود به قشر نخبگانی و فناور استان خواهد بود و بخش‌هایی مانند کارگران، کشاورزان، اصناف، نیرو‌های بیکار غیر دانشگاهی و مناطق روستایی سهم مستقیمی از این برنامه‌ها ندارند.

وی افزود: ترمیم حقوق اساتید، حل مشکلات ردیف استخدامی، واگذاری زمین برای مسکن نخبگان و حمایت‌های پژوهشی، گرچه در حفظ سرمایه انسانی استان مؤثر است، اما عمدتاً درون‌سازمانی و محدود به جامعه دانشگاهی محسوب می‌شود.

ظرفیت بلندمدت اقتصاد دانش‌بنیان برای استان

این فعال حوزه فناوری، با تأکید بر اینکه بخش مهمی از منافع این سفر در افق بلندمدت قابل ارزیابی است، گفت: راه‌اندازی کارخانه نوآوری یاسوج، توسعه پارک علم و فناوری، حمایت از انرژی‌های تجدیدپذیر، تقویت صندوق پژوهش و فناوری و ایجاد کلین‌روم استانی، در صورت اجرای واقعی، می‌تواند زمینه اشتغال دانش‌بنیان، جلوگیری از مهاجرت نخبگان و تنوع‌بخشی به اقتصاد استان را فراهم کند.

وی تصریح کرد: کهگیلویه و بویراحمد سال‌هاست با چالش‌هایی نظیر نرخ بالای بیکاری، مهاجرت نیرو‌های متخصص، ضعف زیرساخت صنعتی و کمبود سرمایه‌گذاری مواجه است و ورود فناوری و نوآوری می‌تواند بخشی از این مشکلات را کاهش دهد، اما تحقق این هدف نیازمند برنامه اجرایی شفاف و تأمین منابع مالی است.

وعده‌های فناورانه؛ از گفت‌و‌گو تا اجرا

کهوائی‌نژاد با اشاره به اینکه بخش زیادی از موارد مطرح‌شده در نشست‌های اخیر در مرحله «پیگیری»، «بررسی» و «در دستور کار» قرار دارد، بیان کرد: تا زمانی که زمان‌بندی اجرایی، مدل مالی و دستگاه‌های متولی مشخص نشوند، نمی‌توان از تحقق کامل این وعده‌ها سخن گفت.

وی ادامه داد: اگر خروجی این برنامه‌ها صرفاً در سطح حمایت از نخبگان باقی بماند و به اشتغال عمومی و توسعه منطقه‌ای منجر نشود، منافع آن محدود به یک قشر خاص خواهد بود؛ اما در صورت اجرای واقعی، می‌تواند موتور محرک اقتصاد دانش‌بنیان استان شود.

پالایشگاه گیاهان دارویی؛ توسعه‌ای که به زنجیره تولید نیاز دارد

این کارشناس تخصصی حوزه فناوری، درباره طرح احداث پالایشگاه گیاهان دارویی در استان نیز گفت: موفقیت چنین پروژه‌ای منوط به تکمیل زنجیره ارزش است و صرف احداث کارخانه نمی‌تواند اشتغال پایدار ایجاد کند.

وی افزود: باید سطح زیرکشت گیاهان دارویی در روستا‌های هدف توسعه یابد، گلخانه‌های تخصصی و مزارع قراردادی ایجاد شود و مراکز فرآوری اولیه و انبار‌های ذخیره راهبردی پیش‌بینی گردد؛ در غیر این صورت، پالایشگاه ناچار به تأمین مواد اولیه از سایر استان‌ها خواهد شد و ارزش افزوده واقعی نصیب استان نمی‌شود.

کهوائی‌نژاد تأکید کرد: این طرح در صورت اجرای اصولی می‌تواند به مهاجرت معکوس، رونق روستا‌ها و ایجاد اشتغال پایدار منجر شود.

کارخانه نوآوری یاسوج؛ ضرورت اتصال به صنعت

وی با اشاره به اهمیت راه‌اندازی کارخانه نوآوری یاسوج اظهار داشت: این مجموعه زمانی اثرگذار خواهد بود که شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در آن، متناسب با نیاز صنایع استان فعالیت کنند.

این فعال زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور افزود: صنایع سیمان، نفت و گاز، کشاورزی و گردشگری باید به‌عنوان مشتری فناوری وارد تعامل مستقیم با شرکت‌های فناور شوند تا پروژه‌های کاربردی تعریف شود؛ در غیر این صورت، خطر تبدیل کارخانه نوآوری به مجموعه‌ای صرفاً اداری وجود دارد.

انرژی‌های نو؛ فرصت مغفول صنایع استان

کهوائی‌نژاد توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در کنار صنایع انرژی‌بر استان را یکی از فرصت‌های مهم اقتصادی دانست و گفت: ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی در مجاورت سیمان مارگون، سیمان یاسوج، شرکت نفت و گاز و پتروشیمی‌های گچساران و دهدشت، علاوه بر کاهش هزینه انرژی صنایع، می‌تواند اشتغال مستقیم و غیرمستقیم قابل توجهی ایجاد کند.

وی افزود: استفاده از ظرفیت معافیت‌های مالیاتی قانونی برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه اقتصادی استان باز کند.

کلین‌روم و برج‌های فناوری؛ ضرورت عدالت در بهره‌برداری

وی درباره ایجاد کلین‌روم استانی نیز اظهار کرد: این زیرساخت پیشرفته پژوهشی باید به‌گونه‌ای طراحی شود که همه دانشگاه‌ها و مراکز علمی استان امکان استفاده مشترک از آن را داشته باشند و مدیریت آن محدود به یک نهاد خاص نباشد.

کهوائی‌نژاد همچنین به ظرفیت دانشگاه آزاد اسلامی یاسوج و گچساران برای ایجاد برج‌های فناوری اشاره کرد و گفت: استفاده هدفمند از اعتبار مالیاتی شرکت‌ها می‌تواند منابع لازم برای توسعه این زیرساخت‌ها را تأمین کند.

بازنگری در سیاست‌های مالی و اشتغال‌زایی

این کارشناس حوزه فناوری با اشاره به اهمیت تأمین مالی در اجرای پروژه‌های فناورانه افزود: تقویت صندوق کارآفرینی امید و حمایت از مشاغل خرد و متوسط، می‌تواند نسبت به برخی سازوکار‌های صرفاً پژوهشی، اثرگذاری مستقیم‌تری بر اشتغال محلی داشته باشد.

وی تأکید کرد: استان برای عبور از بحران بیکاری و مهاجرت نخبگان، نیازمند پیوند واقعی میان دانشگاه، صنعت و نظام مالی است و نشست‌های تخصصی زمانی اثربخش خواهند بود که خروجی آنها به پروژه‌های اجرایی با تعهد زمانی مشخص منجر شود.

کهوائی‌نژاد، در پایان خاطرنشان کرد: کهگیلویه و بویراحمد ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های نوآوری جنوب کشور را دارد، اما تحقق این هدف نیازمند عبور از مرحله شعار و حرکت به سمت اجرای دقیق، کارشناسی و عملیاتی طرح‌ها است.

انتهای پیام/تابناک