بخشی از شهروندان، به‌ویژه افرادی که از شهرستان‌هایی مانند باشت و دهدشت برای انجام امور اداری به مرکز استان، یاسوج، مراجعه کرده بودند، امروز با درهای بسته ادارات مواجه شدند. این افراد با صرف هزینه، زمان و تحمل سختی مسیر، خود را به مرکز استان رسانده‌اند، اما ناچار به بازگشت شده‌اند.

نکته قابل تأمل‌تر آن است که اساساً قرار بر تعطیلی کامل ادارات نبود و طبق اعلام‌های اولیه، قرار بود شیوه دورکاری اجرا شود. اما دورکاری، اگر بدون تعریف سازوکار پاسخگویی باشد، در عمل تفاوتی با تعطیلی ندارد. زمانی می‌توان از دورکاری سخن گفت که مسیر ارتباط مردم با دستگاه‌های اجرایی روشن باشد؛ شماره تماس‌ها، سامانه‌های پاسخگویی، ساعات مشخص پیگیری و مسئولیت‌پذیری کارمندان تعریف شده باشد. در شرایط فعلی، بسیاری از مردم حتی نمی‌دانند برای پیگیری کار اداری خود باید با کدام واحد و از چه طریقی ارتباط بگیرند. اگر این زیرساخت ارتباطی وجود نداشته باشد، دورکاری عملاً به معنای قطع کامل خدمات عمومی است.

از نظر مدیریت عمومی، تعطیلی و دورکاری ابزار هستند، نه هدف. هدف اصلی، تداوم ارائه خدمات عمومی با حداقل اختلال است. تجربه بسیاری از استان‌ها و حتی کشورهای دیگر نشان می‌دهد که با مدیریت زمان، جابه‌جایی ساعات کاری، یا فعال نگه‌داشتن حداقل واحدهای پاسخگو، می‌توان هم ایمنی شهروندان را تأمین کرد و هم چرخه خدمات‌رسانی را متوقف نکرد. در حالی که امروز، هوا کاملاً مساعد است و حتی یخ‌زدگی محدود ساعات اولیه صبح نیز به‌سرعت برطرف شده، تعطیلی کامل استان این پیام را منتقل می‌کند که ساده‌ترین راه‌حل، یعنی توقف کامل فعالیت‌ها، همچنان اولین انتخاب مدیران است.

تکرار تعطیلی‌ها، در بلندمدت آثار منفی جدی بر بهره‌وری اداری بر جای می‌گذارد. بهره‌وری در نظام اداری تنها به حضور فیزیکی محدود نمی‌شود، اما استمرار وقفه‌های بدون برنامه، موجب انباشت پرونده‌ها، افزایش نارضایتی ارباب‌رجوع و کاهش انگیزه کارکنان می‌شود. کارمندی که می‌داند با هر تغییر جزئی در شرایط جوی، احتمال تعطیلی وجود دارد، به‌تدریج ریتم کاری منظم خود را از دست می‌دهد. از سوی دیگر، شهروند نیز اعتماد خود را به کارآمدی سیستم اداری از دست می‌دهد و احساس می‌کند امور روزمره‌اش همواره در معرض تعلیق است.

این وضعیت در حوزه آموزش و پرورش، نگران‌کننده‌تر است. مدارس استان امروز تعطیل بودند، آن هم در شرایطی که نظام آموزشی کشور و به‌ویژه استان کهگیلویه و بویراحمد، با پدیده افت تحصیلی دست‌وپنجه نرم می‌کند. تعطیلی مدارس در شرایط اضطراری امری اجتناب‌ناپذیر است، اما وقتی این تعطیلی‌ها به یک رویه تبدیل می‌شود، آثار آن به‌مراتب فراتر از چند ساعت آموزش از دست‌رفته خواهد بود. طبق گزارش‌های موجود، سطح آموزش در مدارس استان به‌شدت افت کرده و میانگین نمرات نهایی دانش‌آموزان به زیر ۱۰ رسیده است؛ عددی که زنگ خطری جدی برای آینده سرمایه انسانی استان به شمار می‌رود.

در طول سال جاری، حدود ۱۰ روز تعطیلی آموزشی به دلایل مختلف ثبت شده است. هر یک روز تعطیلی آموزش، به‌ویژه در مقاطع پایه، تأثیری مضاعف بر افت یادگیری دارد. پژوهش‌های آموزشی نشان می‌دهد که وقفه‌های مکرر در فرآیند یاددهی – یادگیری، بیش از تعطیلی‌های طولانی اما برنامه‌ریزی‌شده، به کیفیت آموزش آسیب می‌زند. دانش‌آموزی که مدام با قطع و وصل شدن کلاس‌ها مواجه است، تمرکز، انگیزه و پیوستگی ذهنی خود را از دست می‌دهد. این مسئله در مناطقی که زیرساخت آموزش مجازی نیز ضعیف است، شدت بیشتری پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، جایگزینی تعطیلی با آموزش مجازی نیز نیازمند آمادگی قبلی است. همان‌طور که دورکاری بدون پاسخگویی معنایی ندارد، آموزش مجازی بدون دسترسی برابر، محتوای مناسب و معلم آموزش‌دیده نیز کارآمد نخواهد بود. در بسیاری از مناطق استان، دانش‌آموزان به اینترنت پایدار یا ابزار مناسب دسترسی ندارند. در چنین شرایطی، تعطیلی مدارس عملاً به معنای حذف کامل آموزش برای بخشی از دانش‌آموزان است؛ حذف فرصتی که شاید دیگر به‌سادگی جبران نشود.

نگرانی اصلی از آنجا ناشی می‌شود که این شیوه تصمیم‌گیری، به یک الگوی مدیریتی تبدیل شود. الگویی که در آن، به‌جای حل مسئله، صورت مسئله پاک می‌شود. مدیریت علمی اقتضا می‌کند تصمیمات مبتنی بر داده، پیش‌بینی و ارزیابی پیامدها باشد. اگر دیروز که شرایط جوی دشوارتر بود، امکان فعالیت ادارات و مدارس وجود داشت، امروز نیز با بهبود شرایط، می‌شد با اندکی تأخیر یا تنظیم ساعت کاری، فعالیت‌ها را از سر گرفت. تصمیمات متناقض، بیش از آنکه از احتیاط حکایت داشته باشد، نشان‌دهنده فقدان یک چارچوب مشخص برای مدیریت بحران است.

این در حالی است که رهبر معظم انقلاب در سخنرانی اخیر خود در روز عید مبعث، بر لزوم کار چندبرابری مسئولان و تلاش مضاعف برای جبران عقب‌ماندگی‌ها تأکید کردند. تحقق این مطالبه، نیازمند تغییر نگرش در سطوح مدیریتی است. کار چندبرابری صرفاً به معنای افزایش ساعت کار نیست، بلکه به معنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر، پاسخگویی شفاف‌تر و اولویت دادن به منافع عمومی است. تعطیلی‌های مکرر، آن هم بدون برنامه جایگزین، با این رویکرد در تضاد قرار دارد.